Pierwszy dzień w szkole integracyjnej

- Skorzystaliśmy dziś z okazji i podczas rozpoczęcia roku szkolnego otworzyliśmy salę Montessori. Powstała ona w wyniku realizacji projektu unijnego Równamy do najlepszych. Wcześniej zaplanowaliśmy szkolenia, w których uczestniczyli wszyscy nauczyciele naszej szkoły, kupiliśmy materiały rozwojowe. Mamy jeszcze zaplanowany zakup kolejnych materiałów, gdzie dzieci poprzez samodzielne działanie uczą się poznawać świat. Metoda opiera się na samodzielności ucznia, nauczyciel jest osobą wspierającą, jest obok ucznia - podkreśla Renata Sobczak, dyrektor Szkoły Podstawowej Integracyjnej nr 8 w Sieradzu.

Hasłem programowym metody jest zdanie wypowiedziane przez dziecko: „Pomóż mi zrobić to samemu”. Samodzielność (na każdym etapie rozwoju) jest głównym celem na drodze dorastania. Nauczyciel powinien pracować według zasady „3 W” – wspierać w wyborze materiału odpowiedniego dla dziecka, wskazywać prawidłowy sposób użycia materiału i wycofać się, by dziecko mogło rozwijać się samodzielnie.

Materiały rozwojowe stanowią w pedagogice Montessori punkt wyjścia. Nazywamy je rozwojowymi a nie dydaktycznymi – one nie mają na celu jedynie nauczenia czegoś, lecz są inspiracją, kluczem do poznawania świata. W każdej sali powinny znajdować się materiały z pięciu działów (ćwiczenia praktycznego życia, sensoryka, język, matematyka i edukacja kosmiczna), o różnym poziomie trudności. Umożliwia to jednoczesną pracę dzieciom w różnym wieku i na różnym poziomie rozwoju.

Nauczyciel Montessori – właściwie nie jest nauczycielem. Jego zadania to:

• przygotowanie otoczenia dziecka (zapewnienie dostępności materiałów, aranżacja sali lub klasy zgodnie z zasadami pracy);
• obserwacja każdego dziecka; zbieranie jak największej ilości sygnałów, które dziecko wysyła tak, żeby móc zaproponować potem temu dziecku najlepszą z możliwych ofertę materiałów do wyboru;

Integracja wiekowa i rozwojowa jest kolejnym fundamentem pedagogiki Montessori. W jednej klasie lub grupie spotykają dzieci z co najmniej trzech roczników, dzieci w tak zwanej normie rozwojowej, dzieci zdolne – przekraczające wspomnianą wyżej normę, oraz dzieci, które mają problemy zdrowotne, rozwojowe, emocjonalne, społeczne. Każde z nich ma w grupie Montessori szansę na realizację swoich potrzeb.

Poniżej znajdują się opisy oraz korzyści płynące z metody Montessori:

• Trzyletnia rozpiętość wieku wśród dzieci w jednej klasie – starsze dzieci uczą młodsze, poczucie społeczności, podbudowane poczucie wartości.
• Obecność w środowisku klasowym materiałów umożliwiających autokorektę – poprzez swoje własne błędy dzieci uczą się podejmowania właściwych decyzji, w przeciwieństwie do sytuacji, w których nauczyciel musi im te błędy wskazać.
• W środowisku tym ma miejsce indywidualne uczenie się – metoda Montessori uznaje, że każde dziecko uczy się w swoim własnym tempie i pozwala na to, aby dochodziło do takiego wzrostu.
• Dzieci są ciche z wyboru oraz z szacunku dla innych. Klasa Montessori pozwala dzieciom powrócić do „wewnętrznego spokoju&rdquo, który jest naturalną częścią ich osobowości.
• Nacisk kładziony jest na uczenie konkretne, a nie abstrakcyjne – dzieci muszą doświadczyć pewnych pojęć w konkretny praktyczny sposób.
• Środowisko nakierowane jest na ucznia – wszystkie materiały są z łatwością dostępne dla dziecka i umieszczone na półkach na ich wysokości. Stoły i krzesła są wystarczająco niskie, aby dzieci mogły siedzieć wygodnie, podczas gdy obrazki i dekoracje umieszczone są na wysokości ich oczu.
• Dzieci pracują dla samej radości pracowania oraz poczucia odkrywania czegoś – dzieci to naturalni przywódcy bądź „gąbki&rdquo, cieszą się z nauki nowych zadań. Ich zainteresowanie zwrócone jest raczej na samą pracę, niż na produkt końcowy.
• Środowisko w naturalny sposób dostarcza poczucia dyscypliny – „zasady gry” czy oczekiwania ze strony dziecka są jasno określone i wprowadzane w życie przez dzieci i nauczycieli.
• Środowisko jest przygotowane dla uczniów – wszystko w pomieszczeniu ma swoje określone miejsce na półce. Dzieci z natury są uporządkowane, a tak zaaranżowane pomieszczenie pozwala im rozwijać się w pozytywny sposób.
• Nauczyciel w klasie odgrywa bardzo dyskretną rolę – dzieci nie są motywowane przez nauczyciela, ale przez potrzebę własnego rozwoju.
• Rozumiemy, że każdy ma prawo popełniać błędy, poszukiwać, pytać, wątpić, działać we własnym tempie i wg własnego osobistego planu rozwoju.
• Obserwujemy dziecko, poznajemy Jego umiejętności i możliwości rozwojowe, odczytujemy sygnały jakie wysyła światu na swój temat.
• Niesiemy dziecku pomoc wtedy gdy Ono jej potrzebuje a nie wtedy, gdy nam – dorosłym wydaje się, że powinniśmy jej udzielić.
• Nie oceniamy; nie nagradzamy za sukcesy i nie karzemy za błędy – bo nie przyznajemy sobie prawa do narzucania komuś naszych subiektywnych odczuć.

• Uwzględnieniem zasady stopniowania trudności.
• Dostosowaniem do potrzeb rozwojowych dziecka.
• Logiczną spójnością ogniw ciągów tematycznych.
• Konstrukcją umożliwiającą samodzielną kontrolę błędów.
• Unikalnością – dany egzemplarz materiału występuje tylko raz. Kiedy dwoje dzieci chce uczyć się na tym samym materiale, jedno musi poczekać, aż jego poprzednik odłoży pomoc na miejsce.
• Wpływem na zmysły – wiele z materiałów montessoriańskich ma charakter sensoryczny, tzn. służy rozwojowi wrażliwości zmysłowej i sprzyja Prostotą, precyzją i estetyką wykonania.
• Uwzględnieniem zasady stopniowania trudności.
• Dostosowaniem do potrzeb rozwojowych dziecka.
• Logiczną spójnością ogniw ciągów tematycznych.
• Konstrukcją umożliwiającą samodzielną kontrolę błędów.
• Unikalnością – dany egzemplarz materiału występuje tylko raz. Kiedy dwoje dzieci chce uczyć się na tym samym materiale, jedno musi poczekać, aż jego poprzednik odłoży pomoc na miejsce.
• Wpływem na zmysły – wiele z materiałów montessoriańskich ma charakter sensoryczny, tzn. służy rozwojowi wrażliwości zmysłowej i sprzyja integracji sensorycznej.