Poeci regionów, regiony poezji

Gościem pierwszego spotkania, w środę 22 czerwca, była Małgorzata Wątor. Urodziła się w Słupsku, jest Kaszubką o góralskim nazwisku. Od kilku lat mieszka w Gdańsku. Poetka i animatorka kultury publikuje swoje wiersze w wielu pismach ogólnopolskich zarówno w języku polskim, jak i kaszubskim. Należy do "Literackiego Klubu Wers" w Bytowie, do grupy "Wtorkowych Spotkań Literackich" w Słupsku i do "Gdańskiego Klubu Poetów”. Autorka tomu poezji Przeznaczona / Namienionô. Opowiadała nam w środę o języku kaszubskim i jego znaczeniu dla tożsamości mieszkańców tej części Pomorza. Mówiła też o historii i tradycjach Kaszubów. No i oczywiście czytała wiersze po kaszubsku, choć przyznaje, że pierwszy swój wiersz napisała po polsku. Małgorzata Wątor uważa, że to od matki przejmujemy język, w którym w dorosłym życiu będziemy opisywać uczucia i sprawy najważniejsze.

24 czerwca spotykaliśmy się na sieradzkim Rynku z muzyką tatarską i karaimską dzięki Karolinie Cichej i Spółce. Wybrzmiały tęskne pieśni Tatarów krymskich i tych znad Wołgi, ale też muzyka etno i poezja. Karolina Cicha to jedna z najciekawszych postaci na rodzimej scenie folk, kompozytorka, multiinstrumentalistka, która poszukuje wciąż nowych ścieżek w muzyce. Ma na swoim koncie dziesięć płyt, tak różnych muzycznie i tekstowo, jak choćby nagrana w 2010 roku "Do ludożerców" z tekstami Tadeusza Różewicza i o siedem lat późniejsza "Płyta Tatarska". Dwa lata temu nagrała z Kayah piosenkę "Płacz nad młodością, co odchodzi", którą określiła jako "autobiograficzny lament". Dwie płyty z 2020 roku są częściowo powrotem na ukochane Podlasie do tradycji muzyki ludowej, niezwykle bogatej jak to na pograniczu. Na pewno jednak nie jest to ucieczka od współczesności. Karolina Cicha zabierała nas w świat poezji i muzycznych poszukiwań.

Po koncercie przenieśliśmy się do Powiatowej Biblioteki Publicznej, gdzie najpierw spotkaliśmy się z "Innymi". W etiudzie zobaczyliśmy uczniów, nauczycieli ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego i Liceum Ogólnokształcącego im. Kazimierza Jagiellończyka. Spektakl powstał na kanwie wiersza "Ja jestem", napisanego przez Benjamina, autystycznego nastolatka z Francji. Anna Kłaniecka i jej grupa teatralna stworzyli widowisko, w którym wybrzmiały tylko cztery słowa: Jestem dziwny, jestem inny. Dzięki nim poczuliśmy jednak, że każdy z nas jest inny i każdego może dotknąć stygmatyzacja, a później dyskryminacja. My chcieliśmy jednak pokazać, że dzięki różnicom możemy wzbogacać kulturę i codzienne życie.

Właśnie o tych różnicach rozmawialiśmy z Joanną Słodyczką i Musą Czachorowskim, gośćmi drugiego dnia festiwalu. Pochodząca z Raby Wyżnej Joanna Słodyczka, z zawodu bibliotekarka, z zamiłowania jest regionalistką, dlatego obok wierszy pisanych literacką polszczyzną pisze w gwarze Niżnego Podhala. Góry, a właściwie cała przyroda są ważnym elementem jej twórczości, surowość i piękno gór stało się punktem odniesienia dla człowieka i jego kruchości. Laureatka ogólnopolskich konkursów poetyckich, wydała trzy tomiki poetyckie, jej wiersze znalazły się też w kilku antologiach, wśród nich jest "Łódź - tkanina z wadami". Joanna Słodyczka mówi, że są pewne obszary, gdzie mi się dużo łatwiej pisze gwarą. Na przykład jeżeli piszę o Bogu, jest mi on wtedy bliższy i łatwiej mi się gwarą pisze. Nie potrafiłabym chyba w języku literackim oddać tak dobrze tego, co czuję. A jednocześnie ktoś mi kiedyś zwrócił uwagę, że przenoszę warsztat literacki na gwarę, a wrażliwość góralską na język literacki.

Musa Czachorowski jest poetą, autorem dwunastu tomików poetyckich, tłumaczył z języka rosyjskiego m.in. zbiory bajek tatarskich, jest też dziennikarzem, redaktorem naczelnym kwartalnika "Przegląd Tatarski" i rzecznikiem prasowym Muzułmańskiego Związku Religijnego. Jego twórczość to połączenie dwóch światów i kultur, jest jednocześnie swojska i egzotyczna, i tak, jak poezja powinna - pozwala zajrzeć głębiej, dotknąć spraw ważnych. W jednym z wierszy napisał: Poeta musi wiedzieć z jakiej gleby wyrasta, / choćby nie mówił o tym wprost. Dla Musy Czachorowskiego ta gleba to rodzinny Wrocław, ale też Mazowsze, gdzie w Czachorowie znaleźć można ślady rodowej posiadłości. Jest jeszcze Podlasie najbardziej kojarzone polskimi Tatarami, które poeta często odwiedza. Musa Czachorowski uważa jednak, że: jeżeli ktoś jest przedstawicielem społeczności tatarskiej, musi pisać o Tatarach, absolutnie nie. Ja pochodzę z Wrocławia i nie dorastałem w środowisku tatarskim, takim jakie jest na Podlasiu. Ale ważniejsze jest to, że Tatarzy są inni i są tacy sami jak Polacy.

Te różnice w twórczości naszych gości są, ale to o czym piszą jest wspólne dla wszystkich ludzi, wszyscy przecież szukamy miłości i akceptacji, nawet jeśli wyrażamy to różnymi językami.

Swoją twórczość zaprezentowały również poetki z sieradzkiej Grupy Poetyckiej DESANT, które od ośmiu lat współtworzą Festiwal, organizują spotkania autorskie, warsztaty, a także reprezentują Sieradz na wielu ogólnopolskich wydarzeniach poetyckich.

W Turnieju Jednego Wiersza o Puchar Starosty Sieradzkiego i Nagrodę Prezydenta Sieradza zmierzyło się 13 poetów z całej Polski. Poziom zaprezentowanych wierszy był wyjątkowo wyrównany i zasiadający w jury Joanna Słodyczka, Anna Baśnik i Musa Czachorowski mieli bardzo trudne zadanie i zdecydowali się na rozstrzygnięcie, jakiego dotąd na sieradzkim festiwalu nie było. Otóż, przyznali aż 10 wyróżnień, które otrzymali: Wiktoria Pinakiewicz, Błażej Szynal, Paulina Zawieja, Wioleta Łodyga, Bogusław Olczak, Agnieszka Jarzębowska, Magdalena Olejnik, Mariusz Baryła, Jolanta Stelmasiak i Dariusz Małek. Trzecie miejsce jury przyznało Joannie Wicherkiewicz, drugie Wojciechowi Hüberowi, a pierwsze i Puchar Starosty Sieradzkiego i Nagrodę Prezydenta Sieradza Monice Milczarek.

Poeci, którzy nie zdecydowali się na udział w turnieju, zaprezentowali swoje utwory w Poetyckim Hyde Parku. Był też czas na rozmowy o poezji.

XII Ogólnopolski Festiwal "Noc Poezji i Muzyki" zorganizowali: Powiatowa Biblioteka Publiczna w Sieradzu, Stowarzyszenie Kreatywny Sieradz, Sieradzkie Centrum Kultury, Fundacja Wspierania Kultury Miasta Sieradza i Grupa Poetycka DESANT. Wydarzenie współfinansowane jest ze środków Urzędu Miasta Sieradza w ramach zadania nr 3 - wzbogacania życia sieradzan poprzez imprezy kulturalne, ze środków współorganizatorów festiwalu i sponsorów, którym jesteśmy ogromnie wdzięczni za ich otwartość i gotowość do wspierania działań kulturalnych.