Światowy Dzień Walki z Cukrzycą

Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna, charakteryzująca się podwyższonym stężeniem glukozy we krwi (hiperglikemią), spowodowanym brakiem lub niedostateczną ilością hormonu insuliny w organizmie. Dzięki insulinie glukoza jest pobierana z krwi do komórek, gdzie ulega metabolizmowi, dostarczając organizmowi potrzebną do życia energię.

U osób zdrowych poziom glikemii na czczo wynosi 70 – 99 mg/dl. Po 2 godz. od posiłku wartość ta powinna wynieść maks. 140 mg/dl.

Nieleczona lub niewłaściwie leczona cukrzyca (wysoki poziom glukozy) może prowadzić do poważnych powikłań i rozwoju innych chorób tj. udar mózgu, choroba niedokrwienna serca, retinopatia cukrzycowa, zaćma, przewlekła niewydolność nerek, zespół stopy cukrzycowej.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) cukrzycę dzieli się na cztery typy. Do najczęstszych postaci zaliczamy cukrzycę typu 2 determinowaną przez styl życia. Zazwyczaj dotyczy osób dorosłych w momencie gdy organizm staje się odporny na insulinę lub nie wytwarza jej odpowiedniej ilości.

Hiperglikemia to stan, w którym poziom glukozy we krwi wzrasta ponad poziom prawidłowy. Chroniczna hiperglikemia prowadzi do długotrwałych uszkodzeń i niewydolności różnych narządów, atakując głównie oczy, nerwy, serce i nerki.

Do najczęstszych objawów hiperglikemii należą:
• wzmożone pragnienie (polidypsja) oraz potrzeba częstego oddawania moczu (poliuria)
• problemy ze wzrokiem
• osłabienie, przygnębienie, apatia, złe samopoczucie
• problemy skórne (świąd, stany zapalne narządów płciowych)
• zapach acetonu z ust

Najczęstszymi przyczynami hiperglikemii są:
• niedobór insuliny w organizmie
• zbyt mała dawka insuliny w stosunku do zjedzonego posiłku, pominięcie podania dawki insuliny do posiłku
• nie podanie korekcyjnej dawki insuliny w przypadku zbyt dużego poziomu glukozy we krwi
• zbyt mała aktywność fizyczna
• znaczący stres
• ostra choroba (przeziębienie z gorączką, zatrucie pokarmowe, uraz) lub rozwijająca się infekcja

Hipoglikemia to krytyczny spadek poziomu glukozy we krwi (< 70 mg/dl), który stwarza realne zagrożenie dla organizmu.

Do najczęstszych objawów niedocukrzenia należą:
• nadmierna potliwość
• drżenie rąk
• kołatanie serca
• uczucie silnego głodu/wstręt do jedzenia
• zaburzenia mowy, widzenia i równowagi
• osłabienie, problemy z koncentracją, niemożność skupienia się
i zapamiętania
• zaburzenia zachowania, takie jak agresja lub wesołkowatość

Najczęstszymi przyczynami hipoglikemii są:
• niedobory pokarmowe (zbyt mała kaloryczność posiłku, zbyt duży odstęp czasowy między podaniem insuliny i posiłkiem, niespożycie posiłku po wstrzyknięciu insuliny)
• nadmiar insuliny w organizmie (zbyt duża dawka insuliny, zbyt głębokie podanie insuliny - domięśniowo)
• intensywny wysiłek fizyczny bez właściwego przygotowania
• spożycie alkoholu (zahamowanie wątrobowej produkcji glukozy)

Kluczowe w profilaktyce cukrzycy typu 2 są aktywność fizyczna i ukształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Aktywność fizyczna jest ważną częścią prawidłowego, kompleksowego postępowania w profilaktyce wielu chorób, m.in. cukrzycy i otyłości. Regularne ćwiczenia fizyczne powodują obniżenie poziomu glukozy we krwi.

Zasady zdrowego odżywiania regulującego poziom glukozy:
• Dbaj o regularność posiłków. Spożywaj regularnie 4–5 mniejszych posiłków dziennie, bazuj na żywności o niskim indeksie glikemicznym.
• Pamiętaj o kolorowej diecie obfitej w warzywa i owoce. Zwiększ spożycie warzyw (3-4 porcje) i owoców (1-2 porcje - najlepiej o niskim IG). Częściej wybieraj surowe, rzadziej poddane obróbce kulinarnej.
• Wybieraj węglowodany złożone, redukuj proste. Głównym źródłem węglowodanów powinny być produkty zbożowe, szczególnie o niskim IG tj. pieczywo pełnoziarniste, makaron pełnoziarnisty, ryż brązowy.
• Wybieraj tylko naturalne produkty mleczne. Są dobrym źródłem białka i wapnia. Produkty mleczne owocowe zawierają zbędny cukier.
• Pamiętaj o odpowiedniej podaży płynów. Pij dziennie ok. 2 litry płynów, najkorzystniej wodę niegazowaną.
• Wybieraj tłuszcze przyjazne dla serca. Ogranicz spożywanie tłuszczów zwierzęcych. Postaw na ryby i tłuszcze roślinne: oliwa z oliwek, olej rzepakowy. Nie zapomnij o awokado, orzechach i nasionach.
• Pamiętaj o odpowiednich technikach kulinarnych. Spożywaj potrawy gotowane, gotowane na parze, duszone bez wcześniejszego obsmażania, pieczone w folii lub w rękawie termicznym.
• Unikaj używek. Napoje alkoholowe nie mają żadnej wartości odżywczej. Dostarczają tylko zbędnych, tzw. pustych kalorii.