Święto samorządu terytorialnego

Dzień Samorządu Terytorialnego, przypadający 27 maja, to święto państwowe, uchwalone przez Sejm 29 czerwca 2000 r. w 10. rocznicę pierwszych, w pełni demokratycznych wyborów samorządowych do rad gmin i miast. Były to jednocześnie pierwsze w pełni wolne wyborami w Polsce po II wojnie światowej.

W uchwale Sejmu ustanawiającej Dzień Samorządu Terytorialnego zapisano, że pierwsze wybory samorządowe to "przełomowy moment tworzący struktury suwerennej III Rzeczypospolitej w oparciu o zasadę pomocniczości".

Sejm przyjął ustawę o samorządzie gminnym 8 marca 1990 r. Ustawa z licznymi nowelizacjami obowiązuje do dziś. Przewidywała wprowadzenie jednostopniowego samorządu terytorialnego. W miejsce istniejących w PRL rad narodowych utworzono rady gminy. Nowo wybrane rady gmin powoływały swoje władze wykonawcze prezydentów miast w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców oraz tych, gdzie dotąd byli prezydenci, czyli praktycznie w większości miast powyżej 50 tys. mieszkańców, burmistrzów oraz wójtów w gminach wiejskich.

Wybory do rad gmin w 1990 r. zostały zarządzone na 27 maja przez Prezesa Rady Ministrów Tadeusza Mazowieckiego. Były to pierwsze wybory do samorządu terytorialnego w Polsce po jego przywróceniu. Samorząd został zniesiony w 1950 r. i na cztery dekady zastąpiony przez rady narodowe.