Wyzwolenie Zduńskiej Woli spod okupacji niemieckiej

Armia Czerwona wkroczyła do Zduńskiej Woli podczas ofensywy, jaka rozpoczęła się na linii Wisły 12 stycznia 1945 roku. 21 stycznia 1945 roku od strony Łodzi dotarła do miasta kolumna radzieckich czołgów z 9 Korpusu Pancernego, a następnie wkroczyli żołnierze z 16 Korpusu Strzeleckiego 33 Armii I Frontu Białoruskiego.

Zduńską Wolę wyzwalały wojska I Frontu Białoruskiego pod dowództwem marszałka Gieorgija Żukowa. W nocy z 20 na 21 stycznia 1945 roku poszczególne korpusy piechoty 33. Armii zwolniły pościg za nieprzyjacielem. Rankiem 21 stycznia przystąpiono do uderzenia, którego celem był Łask, Zduńska Wola i Szadek. Wkrótce potem czołgiści 9 Korpusu Pancernego Gwardii wyzwolili Zduńską Wolę, a około południa wkroczyły do miasta oddziały 16. Korpusu Piechoty, który wcześniej opanował Karsznice i Suchoczasy. Tegoż samego dnia wojska 33 Armii wyzwoliły Szadek, Grzybów, Janiszewice i Korczew.

W styczniu 1945 r. z ponad 28 tys. mieszkańców, jakich miała Zduńska Woli w 1939 roku, zostało około 6 tys. osób. Zaniknął zupełnie wielokulturowy charakter miasta. Ograbiono z maszyn fabryki. Inne zostały zupełnie zniszczone.

Tymczasowe władze Zduńskiej Woli ukonstytuowały się 21 stycznia 1945 roku. Podczas ogólnego zebrania obywateli powołany został 17-osobowy Komitet Obywatelski na czele z byłym burmistrzem Antonim Kozłowskim. 2 lutego Komitet został rozwiązany, a na jego miejsce powołano 24-osobową Radę Narodową. 22 lutego rozpoczął pracę Zarząd Miasta.

W styczniu 1945 roku Dowódca I Frontu Białoruskiego Marszałek Związku Radzieckiego Gieorgij Żukow wydał rozkaz nakazujący ludności na zajętych terenach oddanie broni palnej i wojskowej broni białej, a także amunicji i materiałów wybuchowych.

"W celu zapewnienia bezpieczeństwa ludności i utrzymania porządku w strefie działań wojennych oraz na terytorium Polski wyzwolonej od niemiecko-faszystowskich najeźdźców rozkazuję:
1) Wszystkie organizacje społeczne i ludność winny w ciągu trzech dni od chwili ogłoszenia niniejszego rozkazu, oddać komendantom wojskowym miast i gmin w miejscu zamieszkania, wszelką posiadaną broń palną i wojskową broń białą, a także amunicję i materiały wybuchowe.
2) Organizacje społeczne i osoby, które ze względu na rodzaj służby mają prawo do posiadania broni palnej, obowiązane są w przeciągu trzech dni od chwili opublikowania niniejszego rozkazu zarejestrować swoją broń u komendantów wojennych miast i gmin w miejscu zamieszkania i otrzymać od nich zezwolenie na prawo przechowywania i noszenia broni.
3) Po upływie trzech dni od chwili opublikowania niniejszego rozkazu osoby, bezprawnie przechowywujące broń, amunicję i materiały wybuchowe, będą pociągane do surowej odpowiedzialności sądowej,
zgodnie z prawem wojennym.
4) Komendanci miast i gmin zobowiązani są wykonywać surową kontrolę nad wypełnieniem niniejszego rozkazu."

Podpisał rozkaz dowódca I Frontu Białoruskiego Marszałek Związku Radzieckiego Gieorgij Żukow oraz członek Rady Wojennej I Frontu Białoruskiego Generał lejtenant Konstantin Telegin.