Żydowska wycinanka i inspiracje

Marta Gołąb urodziła się i mieszka w Krakowie. Tutaj ukończyła studia na Wydziale Konserwacji Dzieł Sztuki ASP i kontynuowała naukę w Pracowni Grafiki Warsztatowej przy Związku Polskich Artystów Plastyków. Tworzy grafiki w technikach metalowych, także tkaniny, jednak najważniejszą dziedziną jej twórczości jest wycinanka żydowska. Zajmuje się nia od 1994 roku. W oparciu o tradycję, której ożywienie jest celem, komponuje własne nowoczesne prace i gromadzi je w prywatnym archiwum.

Żydowskie wycinanki powstawały we wspólnotach sefardyjskich i aszkenazyjskich Europy, Bliskiego Wschodu, Afryki i Ameryki. Tradycja rozpoczęta w XVII wieku i przerwana przez Zagładę odradza się w ostatnich dekadach. Dawniej ich tworzeniem zajmowali się mężczyźni. Profesja ta należała do tzw. zawodów świętych. Ostatni bodaj pisemny przekaz o żydowskim wycinankarzu w Polsce pochodzi ze Lwowa z 1935 roku. Obecne w domach i w synagogach wycinanki służą modlitwie. Towarzyszą ważnym wydarzeniom w życiu rodziny. Zawarte w nich hebrajskie napisy to przede wszystkim psalmy, teksty kabalistyczne, akronimy. Różnorodne elementy tworzące te orientalne kompozycje odnoszą się symboliką do sfery sacrum.