Europejski Tydzień Wiedzy o Półpaścu

Półpaśca wywołuje wirus ospy wietrznej (VZV), który przez lata "drzemie" w organizmie. Gdy odporność spada - z powodu choroby czy wieku - wirus aktywuje się i atakuje.

Półpasiec to nie tylko wysypka. Chorobie może towarzyszyć dotkliwy ból, który może utrzymywać się latami. To neuralgia półpaścowa - przewlekły nerwoból, który chorzy opisują jako palący, swędzący, strzelający, przypominający rażenie prądem lub ostry jak "kłucie nożem". Taki długotrwały ból po przebytym półpaścu występuje nawet u 30 proc. chorych. Obniża jakość ich życia i naraża na przewlekle cierpienie. Powikłania choroby, czyli chroniczny ból, neuralgia, porażenie nerwu twarzowego mogą być długotrwałe i trudne do wyleczenia.

Półpasiec to choroba, na którą narażonych jest nawet 90 proc.populacji dorosłych Polaków.

PÓŁPASIEC - JAK SIĘ OBJAWIA

Zazwyczaj półpasiec objawia się kilkudniowym bólem w okolicy nerwów międzyżebrowych - stąd nazwa choroby "pół-pasiec".

Na skórze pojawiają się pęcherzyki na rumieniowym podłożu - bolesne wykwity wzdłuż przebiegu nerwu, podobne do ospy wietrznej, ale większe i głębiej umiejscowione, nie przekraczają środkowej linii ciała.

Węzły chłonne są powiększone i może pojawić się gorączka. Wysypka mija na ogół po 7-14 dniach.

WARTO SIĘ ZASZCZEPIĆ

Trwa Europejski Tydzień Wiedzy o Półpaścu, który ma na celu zwrócenie uwagi na tę dolegliwość oraz możliwości działań profilaktycznych.

Epidemiolodzy szacują, że na półpasiec zachoruje średnio co trzecia osoba po 60. roku życia. Można uniknąć zachorowania i konsekwencji tej choroby dzięki szczepieniom, które są skuteczną formą profilaktyki. Po 85. roku życia ryzyko półpaśca wynosi już prawie 50 proc. Podobnie wraz z wiekiem gwałtownie wzrasta też ryzyko rozwoju najboleśniejszego powikłania półpaśca - tzw. neuralgii popółpaścowej. Z tego powodu chorzy na półpasiec w zaawansowanym wieku mogą wymagać przyjęcia do szpitala celem leczenia powikłań choroby.

Według danych Centrum e-Zdrowia każdego roku w Polsce diagnozuje się od 118 do 142 tysięcy przypadków półpaśca. Najwięcej zachorowań odnotowano w 2025 r. w okresie od maja do października, jednak eksperci podkreślają, że na półpasiec można zachorować przez cały rok.

Szczepionka skutecznie zapobiega półpaścowi i jego powikłaniom, w tym przewlekłemu nerwobólowi. Ochrona utrzymuje się do 10 lat po szczepieniu.

Ze szczepienia przeciwko półpaścowi możemy skorzystać od sierpnia 2025 r. również w aptece. Pacjenci mogą, oczywiście, tak jak w przypadku innych szczepień, zaszczepić się w swojej przychodni POZ. Receptę na szczepienie w aptece wystawi farmaceuta lub lekarz POZ, na szczepienie w POZ lekarz POZ.

Przed skorzystaniem ze szczepienia w aptece warto sprawdzić, czy dana apteka prowadzi punkt szczepień - nie każda apteka się na to zdecydowała. Aby szczepienie przebiegło szybko i sprawnie dobrze jest wcześniej umówić termin szczepienia - wiele aptek umożliwia rezerwację wizyty telefonicznie lub na miejscu.

DROGA SZCZEPIONKA - BEZPŁATNA DLA SENIORÓW

Szczepienia dla najbardziej narażonej na chorobę grupy seniorów są bezpłatne. To seniorzy w wieku 65 lat i starsi, m. in: z przewlekłą chorobą serca, chorobą płuc czy nerek, cukrzycą, chorobą nowotworową, ale również reumatoidalnym zapaleniem stawów, łuszczycą i nieswoistym zapaleniem jelit.

Dorośli poniżej 65 r. ż. ze zwiększonym ryzykiem zachorowania otrzymają szczepionkę z refundacją 50 proc.

Szczepionka Shingrix najskuteczniej chroni przed chorobą i jej powikłaniami. Koszt szczepionki bez refundacji to 751 zł.

Szczepionka Shingrix jest dostępna z refundacją dla:

• osób w wieku 65+ o zwiększonym ryzyku zachorowania na półpasiec - refundacja 100 proc., na receptę dla pacjenta (lista S), szczepionka bezpłatna
• osób w wieku 18+ o zwiększonym ryzyku zachorowania na półpasiec - refundacja 50 proc.

Aby skutecznie chronić się przed półpaścem i jego powikłaniami konieczne są 2 dawki szczepionki w zastrzyku w odstępie 2 miesięcy. W razie potrzeby drugą dawkę można podać później, ale w ciągu 6 miesięcy po pierwszej dawce. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane po szczepionce to ból w miejscu wstrzyknięcia. bóle mięśni, zmęczenie, ból głowy.

Liczba aptek, w których możemy się zaszczepić rośnie z roku na rok. W 2024 w Łódzkiem można był zaszczepić się w 127 aptekach, natomiast w 2026 r. możemy skorzystać ze szczepienia w 158 aptekach.

Przeciwko półpaścowi w 2025 r. (szczepienia od sierpnia 2025 możliwe w aptekach) zaszczepiło się w aptekach blisko 1400 osób. ŁOW NFZ w 2025 r. sfinansował usługę szczepienia przeciwko półpaścowi kwotą w wysokości ponad 45 500 zł. Od sierpnia 2025 roku ŁOW NFZ w ramach refundacji aptecznej sfinansował ponad 14 tys. opakowań szczepionki przeciw półpaścowi na łączną kwotę przekraczającą 10,59 ml zł.