Jak w zdrowiu przetrwać upał?

Upał jest wtedy, gdy temperatura powietrza przy powierzchni ziemi przekracza 30 stopni Celsjusza. W ciągu dnia, najwyższa temperatura występuje pomiędzy godziną 15:00 a 18:00, a nie jak się powszechnie sądzi - w południe. Największe promieniowanie UV notowane jest w godzinach 12:00-13:00.

Słońce, czerniak i poparzenia słoneczne

Szczególnie intensywna ekspozycja oraz oparzenia słoneczne (w szczególności części ciała rzadko wystawianych na słońce) wiążą się z większym ryzykiem czerniaka niż przewlekłe przebywanie na słońcu. Kluczowe są m.in. poważne oparzenia słoneczne objawiające się bąblami i pęcherzami (oparzenia II stopnia), zwłaszcza w dzieciństwie.

Kto powinien szczególnie chronić się przed słońcem:

• dzieci - ich skóra jest znacznie cieńsza i mniej odporna na działanie promieni UV
• osoby z jasną karnacją - w szczególności osoby o rudych lub blond włosach, z dużą ilością piegów lub licznych znamionach
• pacjenci po przeszczepach narządów
• osoby po zabiegach medycyny estetycznej
• pacjenci przyjmujący leki światłouczulające

Woda, okulary, unikanie słońca

Dzieci:

• Pod żadnym pozorem nie zostawiaj dzieci i zwierząt w zaparkowanym pojeździe. Temperatura w nagrzanym samochodzie może dochodzić do 50-60 stopni Celsjusza
• Dzieci podczas upałów nie powinny wychodzić z domu. Jeżeli musi wyjść, ubierz dziecko w lekką, przepuszczającą powietrze, jasną odzież. Pamiętaj o czapce, najlepiej z daszkiem.
• Chroń dziecko przed słońcem, m.in. używając parasolki nad wózkiem nawet wtedy, kiedy ten stoi w ocienionym miejscu.
• Podawaj dziecku letnie, lecz nie zimne napoje, w szczególności ziołowe i/lub owocowe herbatki, a także wodę mineralną lub sok.
• Kąp dziecko w letniej (nie zimnej!) wodzie.

Seniorzy:

• Seniorzy podczas upałów nie powinni wychodzić z domu. Jeżeli jest to niezbędne, to koniecznie z nakryciem głowy.
• Osoby starsze zwykle przyjmują większe ilości leków. Podczas upałów, gdy organizm się odwadnia, ich stężenie w organizmie może się zwiększyć nawet do zagrażającego życiu. W związku z tym, powinny one bardzo uważnie monitorować swoje samopoczucie, a przede wszystkim stosować się do zaleceń związanych z postępowaniem podczas upałów.

Podczas upałów:

• Dbaj o nawodnienie - pij 3-4 litry wody dziennie.
• Unikaj słońca w szczycie - ogranicz ekspozycję na promieniowanie UV między godziną 10:00 a 14:00.
• Wybieraj odpowiedni ubiór - noś przewiewne ubrania z naturalnych tkanin w jasnych kolorach.
• Stosuj wysoką ochronę SPF - regularnie używaj kremów z filtrem UV, najlepiej z wysokim faktorem SPF 50+.
• Chroń głowę - pamiętaj o kapeluszu lub czapce.
• Zadbaj o oczy - noś okulary przeciwsłoneczne z odpowiednim filtrem UV.
• Unikaj alkoholu - spożywanie go odwadnia organizm i znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia udaru cieplnego.

Należy jeść dużo sezonowych owoców, które zawierają dużą ilość wody.

Utrzymuj ciało w chłodzie, noś luźną, przewiewną odzież, która zakrywa jak największe partie skóry. Jeśli jest gorąco, możesz również założyć mokry ręcznik na szyję.

Unikaj wysiłku fizycznego w najgorętszych godzinach dnia. Osoby, które spędzają aktywnie czas na powietrzu skupiają uwagę na wykonywanych czynnościach, a nie na otoczeniu, i mogą przeoczyć pierwsze oznaki upału.

Utrzymuj chłód w pomieszczeniach.

Czy to udar?

Zaobserwuj, jak się czujesz podczas upalnych dni. Zwróć uwagę zwłaszcza na znaki ostrzegawcze, które daje organizm, gdy jest przegrzany:

• twoje tętno wzrasta
• męczysz się
• zaczynasz szybko oddychać
• masz zawroty głowy
• dostajesz gorączki
• masz dreszcze
• oddajesz mniej moczu niż zwykle - to może być objaw odwodnienia

Niepokojące objawy - kiedy udać się do lekarza?

Niektóre objawy wymagają szybkiej reakcji i oceny medycznej. Zgłoś się do lekarza niezwłocznie jeśli:

• oparzenia obejmują dużą powierzchnię ciała
• skóra nie wykazuje oznak gojenia po kilku dniach
• pojawiają się zawroty głowy, gorączka lub wymioty
• dochodzi do zaburzeń świadomości lub utraty przytomności
• występują objawy udaru cieplnego
• pojawiają się oznaki zakażenia ran np. ropa, nieprzyjemny zapach, gorączka

Wzywanie pomocy

Jeśli zauważysz objawy przegrzania organizmu u siebie lub innej osoby, natychmiast zadzwoń na 112 lub 999 po pomoc. Te objawy to zwłaszcza: dreszcze, suchość skóry, przyśpieszony oddech, wysoka temperatura ciała, nudności, zawroty głowy.

Jeśli ktoś w Twoim otoczeniu potrzebuje pomocy, bo np. zasłabł, reaguj Wezwij pomoc i zabierz tę osobę w cień - jeśli to możliwe.