Październik to dobry moment, by zadbać o piersi

Październik jest miesiącem profilaktyki raka piersi. To okazja, by przypomnieć o regularnej mammografii - badaniu, które pozwala wykryć nawet bardzo małe zmiany, zanim staną się wyczuwalne podczas samobadania.

W 2025 roku w województwie łódzkim wykonano 1736 operacji z powodu raka piersi. Najwięcej, bo 589, przeprowadzono w Wojewódzkim Wielospecjalistycznym Centrum Onkologii i Traumatologii im. M. Kopernika w Łodzi.

Przyczyn raka piersi jest wiele. Tylko około 5-10 proc. złośliwych nowotworów piersi ma związek z uwarunkowaniami genetycznymi. W przypadku kolejnej części zachorowań można wskazać inne czynniki ryzyka.

Oznacza to, że u dużej grupy kobiet nie da się wskazać konkretnej przyczyny choroby poza wiekiem i płcią.

Dlatego raka piersi może zachorować każda kobieta - także ta, która prowadzi zdrowy tryb życia, nie pali, nie pije alkoholu, jest aktywna fizycznie, ma prawidłową masę ciała i nie ma w rodzinie przypadków raka piersi czy jajnika.

Regularna mammografia jest więc ważna niezależnie od rodzinnej historii choroby.

- Kobiety boją się badania, wyniku i leczenia. Dominuje lęk. Mówimy kobietom: nie badasz się po to, aby wykryć guza piersi, badasz się dla własnego spokoju, żeby się upewnić, że go nie masz - mówi Ewa Maciejewska, prezeska Stowarzyszenia Łódzki Klub Amazonka.

Jak podkreśla, mammografia jest badaniem prostym i szybkim. Trwa zaledwie kilka minut i nie wymaga specjalnego przygotowania.

Badania kliniczne wykazały, że w grupie kobiet w wieku 50-69 lat regularne wykonywanie mammografii co rok lub co dwa lata wiązało się ze zmniejszeniem śmiertelności z powodu raka piersi o około 25-30 proc. Mammografia pozwala wykrywać również bardzo małe zmiany - nawet o wielkości około 0,3-0,5 cm.

Samo badanie polega na ułożeniu piersi na specjalnej płycie i delikatnym uciśnięciu jej przez drugą płytę. Każda pierś jest badana osobno. Całość trwa kilka minut. Do badania wystarczy zabrać dowód osobisty.

W październiku mobilne pracownie mammograficzne pojawią się w województwie łódzkim aż 111 razy. Mammobusy odwiedzą między innymi Radomsko, Ostrówek, Czarnożyły, Łowicz czy Szczerców.

To szczególnie ważne dla mieszkanek mniejszych miejscowości, które dzięki mobilnym pracowniom mogą wykonać badanie bliżej swojego miejsca zamieszkania. Aktualną listę postojów można sprawdzić na stronie Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ lub uzyskać informacje pod całodobowym, bezpłatnym numerem 800 190 590.

Najsumienniej z mammografii korzystają mieszkanki Aleksandrowa Łódzkiego, Kiernozi i Ręczna - badanie wykonała tam około połowa uprawnionych kobiet. Znacznie słabiej wygląda sytuacja m.in. w Kodrąbie, Żytnie, Ładzicach i Dobryszycach. W tych gminach, gdzie w tym roku mammografię powinno wykonać niemal po tysiąc kobiet, przebadała się około jedna na pięć.

Także w samej Łodzi widać różnice między dzielnicami. Najwyższy odsetek odnotowano na Widzewie - około 40 proc., natomiast najniższy w Śródmieściu - około 30 proc.

Nie trzeba czekać na przyjazd mammobusu. W województwie łódzkim na najbliższe trzy miesiące dostępnych jest prawie 17 tys. wolnych terminów na mammografię. Na badanie można zapisać się przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP), aplikację Moje IKP, a także telefonicznie. W przypadku mammografii w mammobusie termin można znaleźć za pośrednictwem e-rejestracji. Można również zadzwonić bezpośrednio do pracowni lub mammobusu. Informacje o dostępnych miejscach i numerach telefonów można uzyskać pod numerem 800 190 590.

Kto może skorzystać z bezpłatnej mammografii? Z programu profilaktycznej mammografii mogą korzystać kobiety w wieku 45-74 lat, które spełniają określone kryteria.

Badanie przysługuje m.in. kobietom, które w ciągu ostatnich dwóch lat nie miały mammografii wykonanej w ramach programu profilaktycznego.

Z programu mogą korzystać również niektóre kobiety po leczeniu raka piersi - w zależności od czasu, jaki upłynął od leczenia i aktualnego sposobu monitorowania choroby.

Szczegółowe informacje dotyczące uprawnień można uzyskać w placówkach realizujących program lub pod numerem infolinii NFZ 800 190 590.

Nowoczesne leczenie daje coraz większe możliwości
Wczesne wykrycie raka piersi zwiększa szanse na skuteczne leczenie. Jak podkreślają specjaliści, współczesna chirurgia onkologiczna coraz częściej pozwala ograniczyć zakres operacji.

- Nowoczesne leczenie to przede wszystkim operacje oszczędzające pierś, polegające na wycięciu samego guza i odtworzeniu kształtu piersi przy użyciu technik plastycznych. To również zmniejszenie zakresu wycięcia węzłów chłonnych, aby zminimalizować ryzyko obrzęków i bólu kończyn - mówi dr n. med. Michał Lewandowicz, specjalista chirurgii onkologicznej i kierownik Oddziału Chirurgii Onkologicznej WWCOiT im. M. Kopernika w Łodzi, koordynator merytoryczny Breast Cancer Unit.

Jak dodaje, połączenie mało inwazyjnej chirurgii z leczeniem systemowym i radioterapią daje pacjentkom szansę na życie wolne od choroby i zachowanie aktywności.

Nie wszystkim czynnikom ryzyka raka piersi można zapobiec. Na płeć, wiek czy predyspozycje genetyczne nie mamy wpływu. Eksperci wskazują jednak, że styl życia ma znaczenie.

Wśród działań, które mogą ograniczać ryzyko zachorowania, wymienia się m.in.:

• utrzymywanie prawidłowej masy ciała,
• regularną aktywność fizyczną,
• unikanie alkoholu,
• niepalenie papierosów,
• karmienie piersią,
• ostrożne stosowanie hormonalnej terapii menopauzalnej, zgodnie z zaleceniami lekarza.

Październik może być dobrym momentem, żeby sprawdzić termin mammografii - i namówić na badanie mamę, siostrę, przyjaciółkę czy sąsiadkę. W wielu przypadkach wystarczy kilka minut, żeby zyskać coś bezcennego: spokój i szansę na wykrycie choroby na wczesnym etapie.