Profilaktyka to męska sprawa

Statystyki pokazują, że mężczyźni wciąż rzadziej niż kobiety korzystają z profilaktyki zdrowotnej. Według danych GUS za 2025 rok przeciętny mężczyzna w Polsce żył o 7,11 roku krócej niż kobieta. W województwie łódzkim średnia długość życia mężczyzn wynosi niespełna 74 lata, podczas gdy kobiet - około 81 lat.

Jednym z problemów jest odkładanie badań na później. Z programu "Moje Zdrowie", z którego mogą korzystać wszystkie osoby dorosłe od 20. roku życia, w województwie łódzkim skorzystał zaledwie co szósty mężczyzna. Szczególnie widoczna jest różnica w najmłodszej grupie wiekowej. Wśród osób w wieku 20-29 lat badania wykonało 13 proc. mężczyzn i 26 proc. kobiet.

Powody unikania lekarzy są różne. Część panów obawia się diagnozy poważnej choroby, inni odczuwają wstyd i skrępowanie związane z badaniem. Tymczasem nadciśnienie, cukrzyca, choroby układu krążenia czy nowotwory mogą przez długi czas rozwijać się bez wyraźnych objawów.

Szczególnie niepokojące są dane dotyczące raka prostaty. Każdego dnia w Polsce około 48 mężczyzn dowiaduje się, że choruje na ten nowotwór. Stanowi on około 20 proc. wszystkich rozpoznawanych nowotworów złośliwych u mężczyzn. Zajmuje również trzecie miejsce wśród przyczyn zgonów z powodu chorób nowotworowych w tej grupie.

W województwie łódzkim skala problemu także jest duża. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów w 2023 roku diagnozę raka prostaty usłyszało 1214 mężczyzn.

- W listopadzie od kilku lat przypomina się kwestię chorób urologicznych. U panów również występują nowotwory złośliwe, które należy wcześnie wykrywać, bo wtedy ich wyleczalność jest bardzo dobra. Kobiety do wizyt w gabinecie ginekologicznym są przyzwyczajone. Natomiast panowie, na przykład w związku z rakiem prostaty, muszą zacząć przychodzić do urologa w dojrzalszym wieku. I wtedy pojawia się nieśmiałość. Skoro całe życie nie musieli chodzić do urologa, pojawia się pokusa, żeby wizytę odwlekać - mówi dr Tomasz Konecki, kierownik I Kliniki Urologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

Profilaktyka nie dotyczy wyłącznie starszych mężczyzn. Ważne jest również regularne samobadanie jąder, szczególnie wśród młodych panów. Rak jądra najczęściej występuje u mężczyzn w wieku od 14 do 35 lat. W przypadku szybkiego rozpoznania szanse na wyleczenie przekraczają 90 proc.

- Promujemy regularną samokontrolę jąder. Młodym mężczyznom zwracamy uwagę, jak się badać, i uczulamy, że jeśli podczas samobadania wyczują coś niepokojącego, na przykład zgrubienie lub guzek, powinni natychmiast zgłosić się do urologa. Jeśli raka jądra wykryjemy szybko, szansa na wyleczenie wynosi ponad 90 proc. - podkreśla dr Radosław Boniecki, koordynator poradni CSK UM w Łodzi.

Ważnym elementem profilaktyki raka prostaty jest badanie PSA, czyli oznaczenie poziomu swoistego antygenu sterczowego we krwi. Nieprawidłowy wynik może być sygnałem do przeprowadzenia dalszej diagnostyki. Badanie można wykonać u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej po otrzymaniu skierowania. Jest również dostępne w ramach programu "Moje Zdrowie" - mężczyźni po 50. roku życia mają je uwzględnione w pakiecie badań.

Aby skorzystać z programu, należy wypełnić ankietę zdrowotną za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta, aplikacji mojeIKP lub bezpośrednio w swojej przychodni POZ.

- Namawiam każdego z panów do wizyty u urologa, skorzystania z programu "Moje Zdrowie" i wykonania badania PSA. To może być pierwszy krok do kompleksowego zadbania o swoje zdrowie, zaplanowania badań profilaktycznych czy zmiany stylu życia. Statystyki są bezlitosne i wskazują, że mężczyźni żyją krócej, a przecież chcemy dla siebie i naszych bliskich długiego życia w dobrym zdrowiu - apeluje Artur Olsiński, dyrektor Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ.

W ostatnich latach znacząco rozwinęły się również możliwości leczenia raka prostaty. Wcześnie wykryta choroba może mieć charakter przewlekły, a dobór terapii zależy między innymi od stopnia jej zaawansowania i indywidualnej sytuacji pacjenta.

Od kwietnia 2022 roku NFZ finansuje operacyjne leczenie raka gruczołu krokowego z wykorzystaniem systemów robotowych. Tego rodzaju zabiegi są mniej inwazyjne, wiążą się z mniejszą utratą krwi i pozwalają skrócić czas rekonwalescencji.

W 2025 roku w województwie łódzkim lekarze przeprowadzili z wykorzystaniem robotów 468 operacji usunięcia prostaty u pacjentów z nowotworem. To o 100 więcej niż rok wcześniej. Zabiegi wykonywano w czterech placówkach: Wojewódzkim Wielospecjalistycznym Centrum Onkologii i Traumatologii im. Mikołaja Kopernika w Łodzi, szpitalu Salve, Centralnym Szpitalu Klinicznym Uniwersytetu Medycznego w Łodzi oraz Szpitalu Wojewódzkim w Bełchatowie.

Łódzki NFZ przeznaczył na te operacje 17,1 mln zł. Średni czas pobytu pacjenta w szpitalu wynosił od dwóch do pięciu dni.

Lekarze przypominają: nie warto czekać na pierwsze objawy. Regularne badania, samokontrola i konsultacje ze specjalistą mogą zdecydować o zdrowiu, a nawet życiu. Profilaktyka to nie powód do wstydu, ale odpowiedzialn