Światowy Dzień Sybiraka

W Zduńskiej Woli obchody odbyły się 17 września 2025 roku przy pomniku poświęconym ofiarom Sybiru na cmentarzu komunalnym przy ul. Gen. Józefa Bema. Podczas uroczystości z udziałem pocztów sztandarowych oraz parlamentarzystów, przedstawicieli samorządów i instytucji publicznych zostały złożone kwiaty.

- Ten dzień, 17 września 1939 roku boli nas jak otwarta rana, ale nauczył nas też czujności. To dzięki niemu umiemy zidentyfikować naszych wrogów - podkreślił w przemówieniu prezydent Zduńskiej Woli Konrad Pokora. - Cześć i chwała bohaterom. Cześć ich pamięci.

Światowy Dzień Sybiraka obchodzony jest 17 września, a ustanowiony został w rocznicę zdradzieckiej napaści Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich na Polskę 17 września w 1939 roku. Wojska radzieckie wkroczyły na wschodnie województwa Polski, gdy kraj jednocześnie od 1 września walczył z wojskami niemieckimi na zachodzie.

Jako oficjalne święto państwowe Światowy Dzień Sybiraka został ustanowiony na mocy uchwały Sejmu RP z 2013 roku: "Sejm Rzeczypospolitej Polskiej oddaje hołd wszystkim Polakom zesłanym na Syberię, inne tereny Rosji i Związku Sowieckiego. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej upamiętnia tych, którzy tam zginęli, tych, którym udało się powrócić do Ojczyzny, tych, którzy osiedli w różnych częściach świata, oraz tych, którzy pozostali w miejscu swego zesłania, gdzie kultywowali polskość".

Agresja wojsk radzieckich na Polskę 17 września 1939, to efekt tajnego paktu Ribbentrop-Mołotow z 23 sierpnia 1939 roku, który przewidywał wspólną agresję Niemiec i Rosji Radzieckiej na Rzeczpospolitą, zajęcie i podział jej terytorium oraz likwidację państwa polskiego. Niemcy rozpoczęły napaść 1 września 1939 roku, a gdy na terenie kraju trwała jeszcze wojna obronna, wojska radzieckie wkroczyły na obszar tak zwanych Kresów Wschodnich. Rozpoczęła się tam okupacja sowiecka, która trwała do agresji Niemiec na ZSRR w czerwcu 1941 roku.

W czasie okupacji radzieckiej Polacy byli osadzani w sowieckich łagrach. Państwo sowieckie prowadziło także masowe deportacje Polaków na Syberię i do Kazachstanu. W głąb ZSRR wywieziono co najmniej 300 tys. obywateli polskich. Masowe wysiedlenia miały miejsce przede wszystkim w latach 1940-41. Stłoczeni w bydlęcych wagonach, wiezieni w nieludzkich warunkach, umierali już podczas wielotygodniowych transportów, a potem wskutek wycieńczającej pracy fizycznej i ekstremalnych warunków pogodowych, przede wszystkim przy wyrębie tajgi i w kopalniach.

Wiosną w 194o roku doszło do ludobójstwa w Katyniu dokonanego na polskich żołnierzach internowanych po 17 września 1939 roku. Po radzieckiej agresji na Polskę do niewoli dostało się około 240 tys. żołnierzy polskich.

Po drugiej wojnie światowej większość ziem zajętych przez Rosjan 17 września 1939 r. , w wyniku ustaleń podjętych podczas konferencji jałtańskiej, a następnie poczdamskiej, pozostało w granicach ZSRR.